easyPEST, Karadeniz Havzası’nda istilacı bitki zararlılarının izlenmesini vatandaş bilimi ve yapay zekâ ile birleştiren uluslararası bir iş birliği projesidir. Türkiye, Yunanistan ve Gürcistan’daki saha gözlemlerinin ortak bir dijital altyapıda değerlendirilmesi planlanmaktadır. Interreg NEXT Karadeniz Havzası Programı çerçevesindeki projemiz, tarımsal üretim ile doğal ekosistemlerin korunmasına odaklanmaktadır.

Projenin Amacı

İstilacı zararlıların varlığını ve yayılışını erken aşamada belirlemeye yardımcı olacak ortak bir izleme ve uyarı sistemi geliştirmek; bitki sağlığı alanında sınır ötesi bilgi paylaşımını güçlendirmektir.

Hedef Kitle

Üreticiler, vatandaş bilimi çalışmalarına katılan gönüllüler, araştırmacılar ve bitki sağlığı alanında görev yapan kuruluşlar.

Proje Hedefleri

• 15 zararlı türüne ilişkin gözlem verilerinin ortak bir yapıda toplanması hedeflenmektedir.
• Vatandaşların zararlıları tanıma ve doğru gözlem kaydı oluşturma becerileri geliştirilecektir.
• Üç ülkedeki pilot uygulamalarla platformun sahadaki kullanımının değerlendirilmesi sağlanacaktır.

Faaliyetler ve Uygulama

• Zararlıların tanınmasına ve gözlem kayıtlarına yönelik vatandaş bilimi eğitimleri düzenlenecektir.
• Yapay zekâ destekli tanımlama, izleme ve erken uyarı işlevleri platform geliştirme çalışmalarında ele alınacaktır.
• Ortak pilot uygulamalar, farkındalık etkinlikleri ve araştırmacılar arası veri paylaşımı yürütülecektir.

Somut Çıktılar

• Yapay zekâ destekli easyPEST izleme platformu.
• Türkiye, Yunanistan ve Gürcistan’daki pilot uygulamalardan derlenen ortak gözlem verileri.
• Vatandaş bilimi eğitimleriyle desteklenen sınır ötesi gözlem ve iş birliği ağı.

Hedeflenen Katkı

Ortak veri altyapısının, zararlıların yayılışına ilişkin bilimsel değerlendirmeleri ve erken müdahale kararlarını desteklemesi beklenmektedir.

Vatandaş Biliminden Ortak İzleme Sistemine

Projemizde saha gözlemleri ile bilimsel değerlendirme arasında düzenli bir bilgi akışı kurulması amaçlanmaktadır. Üreticilerin ve gönüllülerin zararlıları tanımasına yönelik eğitimler, dijital platforma aktarılacak kayıtların niteliğini destekleyecektir. Katılımcılar karşılaştıkları türleri gözlemleyerek ortak veri üretimine katkı sunacak; araştırmacılar farklı alanlardan gelen gözlemleri zararlıların yayılışı açısından değerlendirecektir. Eğitim, gözlem, dijital kayıt ve uzman değerlendirmesi birbirini tamamlayan aşamalar olacaktır.

Yapay Zekâ ve Uluslararası Uygulama

Yapay zekâ destekli tanımlama çalışmaları, 15 zararlı türünün izlenmesine yönelik platformun temel bileşenleri arasında yer alacaktır. Türkiye, Yunanistan ve Gürcistan’daki pilotlar, ortak yaklaşımın farklı saha koşullarında değerlendirilmesine olanak sağlayacaktır. Ülkelerden derlenecek gözlemler üzerinden türlerin görüldüğü alanlar ve yayılış bilgileri ele alınacaktır. Araştırmacılar arası deneyim paylaşımı, platformun üreticilerin ve bilimsel çalışmaların ihtiyaçlarıyla birlikte geliştirilmesine katkı sunacaktır.

Üreticiler ve Ekosistemler Açısından Katkı

Ortak veri altyapısıyla bitki sağlığına ilişkin kararların saha bilgisiyle desteklenmesi hedeflenmektedir. Üreticilerin farkındalığı, gönüllülerin katılımı ve uzmanların değerlendirmeleri aynı sistemde buluşturulacaktır. Pilot uygulamalardan elde edilecek deneyim, Karadeniz Havzası’nda vatandaş katılımına dayalı izleme kapasitesini geliştirecektir. Tarımsal üretimin korunması ve doğal ekosistemlerin izlenmesi, sınır ötesi iş birliğinin ortak kazanımları olarak ele alınacaktır.